Koninklijk Paviljoen Den Haag Hollands Spoor

Het originele verfsysteem van het laat negentiende-eeuwse paviljoen is onderzocht, geconserveerd en gereconstueerd.


Onderstaand verslag is een korte samenvatting van de presentatie gegeven op het kleurhistorisch platform in februari 2006 over historische en traditionele verftoepassing.


Roos Keppler is als student (Historische binnenruimten) aan de SRAL in haar vierde jaar (2003) betrokken geraakt bij de restauratie van de Koninklijke Wachtkamer van Station Hollandsspoor. Samen met een groter team van schilders, stucadoors en onderzoekers is gewerkt aan de restauratie en reconstructie van een aantal vertrekken van de Koninklijke Wachtkamer waar zij samen met Johan v/den Berg (Fa. De Jongh Waardenburg) een toelichting op geeft.



Bouwtijd
In 1894 is deze wachtkamer voor Koningin Wilhelmina gebouwd, zij werd gekroond in 1898. Het is gebouwd in opdracht van de HIJSM (Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij), de eerste directe verbinding tussen Den Haag en Amsterdam.


Belang van oorspronkelijke afwerking
De koninklijke wachtkamer is nog een van de weinig overgebleven, in goede staat verkerende, oorspronkelijk negentiende-eeuwse interieurensembles en geeft een unieke weerspiegeling van die tijdsperiode. Vanwege deze cultuurhistorische waarde is het conserveren en reconstrueren van het originele verfsysteem van de Koninklijke Wachtkamer zeer belangrijk voor toekomstig . Daarnaast is constructief herstel en goed onderhoud essentieel.


Moderne overschilderingen doen het ensemble te niet
De overschilderingen in de jaren 80 van de vorige eeuw (1980), hebben de houten betimmering een doodse uitstraling gegeven. Hoewel de kleur en de glansgraad van deze jaren 80 verf de oorspronkelijke kleur destijds dicht benaderde, is deze momenteel heel anders. De en de lichtreflectie van deze moderne verf is heel anders dan van het originele lijnolie verfsysteem. De krijgt in tegenstelling tot de een zeer matte uitstraling als gevolg van het verouderingsproces van de verf (oxidatie). Hierdoor verandert de lichtverstrooiing van de verf. Daarnaast zijn de materiaaltechnishe eigenschappen van de verf (dekkracht en fijnheid van de pigmentatie) heel anders dan bij een .
Al deze verschillen tussen beide verfsystemen maken dat de visuele uitstraling van de architectonische profilering van de houten betimmeringen een wat vlakke en ‘doodse’ uitstraling krijgen.
Om juist deze levendigheid en uitstraling, zoals deze oorspronkelijk bedoeld was weer terug te krijgen is gekozen om een reconstructie te maken in een lijnolieverfsysteem.


Restauratie begint met het onderzoek naar oorspronkelijke schildertechniek en materiaalgebruik
Voorafgaand aan de verfreconstructies is een uitgevoerd en zijn verfmonsters geanalyseerd. Daarnaast is een literatuurstudie gedaan om meer inzicht te verkrijgen in de schildertechnieken van eind .
Verschillende proefplankjes zijn opgezet met allerlei verschillende type/mengsels van verf en met verschillende laagopbouw (alkydverf versus olieverf/ donkere grond/ lichte grond/ wel schuren/ niet schuren). Om meer inzicht te verkrijgen in de reikwijdte van de historisch toegepaste technieken en verfmengsels.


Reconstructietesten beoordeeld i.s.m. stuurgroep
In sitù, is ter plaatse samen met Johan van de Berg van restauratieschilder bedrijf de Jongh uit Waardenburg, de verf op kleur gewreven.
De verf met kleine verschillen is opgezet op verschillende plaatsen van de lambrisering. Op deze manier kon in de echte situatie zo goed mogelijk beoordeeld worden hoe de uiteindelijke verf zou moeten worden. [zie afbeelding]


Alle zijn beoordeeld door een stuurgroep. Een stuurgroep is aangesteld om het hele proces van de reconstructie van de verf te begeleiden. De vertegenwoordiging van de stuurgroep bestaat voor de helft uit personen met een chemisch wetenschappelijk achtergrond en voor de andere helft uit personen met een praktisch ambachtelijk achtergrond. Op deze manier kan met de verschillende expertises weloverwogen besluiten genomen worden.
Met de stuurgroep zijn de testvlakken steeds opnieuw kritisch bekeken.


Niet alleen kleur, ook dekkracht, lichtreflectie, textuur, vloei en spelen grote rol op de beleving van het schilderwerk
De verschillende proefopzetten hebben niet alleen gediend om een zo goed mogelijke kleur te bepalen. Ook is de verf met verschillende verhoudingen pigmenten, vulstoffen en bindmiddel gewreven en op verschillende manieren met verschillende kwasten aangebracht. Zo is op verschillende manieren gekeken naar dekkracht (pigmentdichtheid), lichtreflectie, textuur, vloei en consistentie (tixotrope eigenschappen) van de verf.


Nadat de juiste kleur en de juiste eigenschappen van de verf waren bepaald is het gehele geschilderd. Ook al het stucwerk is structureel hersteld.

Het gehele restauratieproject heeft van 2003 tot eind 2005 geduurd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *